Wiele osób jest zainteresowanych tym "co znaczy" ich nazwisko. Nie sposób udzielić odpowiedzi na to pytanie - ponieważ nazwy własne tego typu nie znaczą, lecz identyfikują, np. kowal to rzemieślnik wykonujący przedmioty z żelaza i podkuwający konie, ale nazwisko Kowal może nosić np. pirotechnik. Można więc mówić nie o "znaczeniu" nazwisk, lecz o ich pochodzeniu, czyli genezie.
Badaniem nazw osobowych (imion, nazwisk, przezwisk, pseudonimów i przydomków) zajmuje się antroponimia (z greckiego ánthropos 'człowiek' + ónoma 'imię'). Jest ona jedną z gałęzi onomastyki (z greckiego onomastikós 'związany z imieniem') - nauki o nazwach własnych.

Termin nazwisko upowszechnił się dopiero w XIX i XX wieku na oznaczenie stojącej po imieniu, niezmiennej, objętej ochroną prawną, nazwy dziedzicznej wspólnej dla całej rodziny. Kiedyś nazwisko oznaczało to samo co nazwa. Prototypy dzisiejszych nazwisk pojawiły się u szlachty w XV i XVI wieku, u mieszczan i chłopów w XVII-XVIII. Określano je wtedy m. in. jako przezwiska, przezwania czy imioniska.

Pełny artykuł KRÓTKI PORADNIK DLA OSÓB ZAINTERESOWANYCH POCHODZENIEM NAZWISKA